Skip to content
Site Araçları
Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color blue color green color
Best Dergisi Yazdır
Best Dergisi
Sayı 25, Temmuz 2003

BEST Fuarı, Yüklenici Firmalar İçin Çok Faydalı
Seyfettin AKBAŞ
TASİAD Başkanı

Sektör hakkında genel hatlarıyla bilgi verebilir misiniz?
Sektörümüz çok dağınık bir yapıya sahip, ancak bunu yargılamadan önce sektörün gelişmesine bakmak gerekir. Biz bu sektörle yabancılar sayesinde tanıştık, Cumhuriyetin ilanından hemen sonra yabancıların yanında çalışan değerli ustalarımız ve teknik elamanlarımız bu mesleği öğrenerek ve 1950'li yıllardan sonra da asansör konusunda bir takım çalışmalar yaparak bazı asansör parçalarını ürettiler ve bunda da çok başarılı oldular.
Bugün geldiğimiz noktanın memnun edici olduğunu söyleyebiliriz, ufak tefek ve kobi ölçekli firmalarımız sayesinde. Artık hiçbir kompanenti dışarıdan ithal etmeden yüzde yüz yerli üretimle her türlü teknolojik gelişmeyi de yakalayarak asansör üretimini gayet başarılı bir şekilde yapan meslektaşlarımız ve firmalarımız var.
Bu gelişmeye rağmen devletten gerekli desteği alamadığımızı da belirtmek istiyorum.
Son zamanlarda bu konuda gerek Sanayi Bakanlığı gerek TSE ve sivil toplum örgütleri tarafından ciddi adımlar atıldı. Sektör derneklerimizin görüşlerinin alınması, bu görüşler doğrultusunda bazı yönetmelikler ve yasalar çıkarılması vb. bazı gelişmeler; derneklerin yoğun çabaları sonucunda oluştu.
Sektördeki dağınıklığın sebebine gelirsek; bu işin bir okulunun olmayışı, işin ustalardan çıraklık şekliyle öğrenilmesi ve yasaların da denetimsizliği bu dağınıklığın sebeplerinden bazıları. Yine denetim ve kontrol yetersizliğinden ve eğil olmayan her kesin firma açması, dolayısıyla firmaların çoğalmasıyla birlikte arz talep dengesinin bozularak kar oranının düşmesi, üretimde ve uygulamada kalitenin düşmesi vb. şeyler ciddi hatalar ortaya çıkarıyor.
Tüketicinin bilinçlenmesi de bu noktada çok önemli, dernek olarak buna değişik aktiviteler ile katkıda bulunuyoruz. Görsel ve yazılı basının da buna destek sunması gerekiyor.

TASİAD ve faaliyetlerinden söz edelim isterseniz?
Derneğimiz; sektörü bilinçlendirmek, firmalar arasında birlik ve beraberliği sağlamak, mümkün olduğu kadar dayanışmayı geliştirmek için çalışmalar yapıyor. Bu doğrultuda çeşitli zamanlarda sık sık seminerler düzenliyoruz. Seminerlerin dışında amacına uygun bülten ve dergiler çıkarıyoruz. Bu faaliyetleri yaparken sadece sektörü bilinçlendirmeyi değil aynı zamanda tüketiciyi de bilinçlendirmeyi hedefliyoruz.
Bizim için üzücü olan yönlerden biri de sektörümüzde yer alan bazı firmaların derneğimize verdikleri değer ve desteğin eksikliği. Bunlar yönetim kurulunda olan arkadaşlarımızın gayret ve çalışmalarıyla hatıra binaen derneğe üye olmaktalar, ki bu durumda son derece üzücü.
Derneğe bakış açısında da bazı yanlışlar var. Sektörümüzde faaliyet gösteren birçok firmanın dernek bana ne veriyor ki üye olayım düşüncelerinden hareketle, dernekten beklenti içerisinde olmaları düşünceleri beni hayretler içersinde bırakıyor. Dernekler bırakın birilerine rant sağlamayı zaman zaman maddi sıkıntılar yaşamaktadır ki üyelerin verdiği aidatlar ile ayakta durmaktadır.
Bu ve bunun gibi bazı aksiliklere rağmen derneğimiz çok faydalı işler yapmaktadır, dışarıdaki gelişmeleri, yenilikleri takip ederek üyelerine aktarmak, ilgili standartları zamanında üyelerine duyurmak gibi Derneğimiz Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın hazırladığı ve 2004 Ağustos ayında yürürlüğe girecek olan 95/16/AT yeni yönetmelikle ilgili görüş bildirmiş ve yine bununla ilgili tespit edilen aksaklıkların giderilmesi için çalışmalarını sürdürmekte ve bakanlığa görüş sunmaktadır. Ayrıca 1 Şubat 2003 tarihinde imzalanan 4 Mayıs 1993 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ikraz anlaşması çerçevesinde çeşitli sivil toplum kuruluşlarında TASİAD'ında yer aldığı MSK Meslek standardı komisyonu oluşturulmuş ve asansör meslek standardı hazırlanmıştır.
Yine bizim genetik yapımızda olduğunu düşündüğüm iletişim eksikliğini gidermek için www.tasiad.org.tr adlı web sitesini açtık tüm üyelerimize e-mail adresi vererek bu eksikliği bir ölçüde azalttığımızı düşünüyorum. Tabi ki eksikliklerimiz ve hatalarımız da mutlaka olmuştur. Bütün bunlara ilave olarak tüketicilerin, asansör kullanıcılarının ve yaptırıcıların şikayetleri üzerine derneğimiz, bilirkişi oluşturarak bir çok olayı adli makamlara gerek kalmadan çözüme kavuşturarak bu konuda toplumsal barışa ve uzlaşı ya katkı sağlamaktadır.
Türkiye genelinde yaklaşık 13 asansör derneği var, bunların içerisinde üye sayısı itibariyle en büyük dernek bizim derneğimiz. İstanbul ne düşünürse Anadolu'da onu takip ediyor, önümüzdeki günlerde konfederasyon çalışmalarımız olacak ve bu konu ile ilgili girişimlere başladık, tüzük hazırlıyoruz. Yakın bir zamanda dernekler arası toplantı yapmak suretiyle bu konuyu tartışmaya açacağız. Eğer üç dört dernek bir araya gelebilirsek konfederasyon çalışmalarını var gücümüzle sürdüreceğiz ki umuyorum bunda da başarı sağlayacağız. Bu konuda da deneyimli bir arkadaşımız bu konuyu üstlendi gerek İç İşleri Bakanlığı'ndan gerek Sanayi Bakanlığı'ndan destek bularak bu işleri başaracak diye düşünüyorum.

Sektördeki dağınıklığın sebebini açıklarken bu işin bir okulunun olmadığından, işin ustalardan çıraklık şekliyle öğrenildiğinden bahsettiniz. Bu anlamda bir çalışmanız var mı?
Üniversiteler bu konuda bir girişimimiz olmadı ama biz sektörümüze yönelik kendi imkanlarımızla Milli Eğitim Bakanlığı'nın da katkılarıyla ustalık ve kalfalık kursları açtık. Burada başarı sağlayan bir çok arkadaşımıza kurs sunucu yapılan sınav neticesinde ustalık ve eğitici belgeleri verildi.
3308 Sayılı Çıraklık Kanunu'nda "İş yeri açacakların ustalık belgesi olmak zorunda" şeklinde bir yönetmelik var. Defterdarlık, belediyeler ve Sanayi ve Ticaret Odaları bu belgeyi istemek zorunda. Ama uygulamalara bakarsak bunlar hayat bulmuyor, şöyle ki 18 yaşını dolduran herkes defterdarlığa gidip ben asansörcülük yapmak istiyorum diyerek izin alabiliyor. Asansörcülük bakkal ya da saat veya bisiklet tamirciliği değil, tabi onlarında kendilerine göre riskleri, kuralları var ama doğrudan doğruya insan güvenliği ile ilgili bir alanda böyle bir denetimin olmayışı büyük bir eksiklik. Buda bizi çok üzüyor. Dernek olarak bu konuyla ilgilendik, defterdarlıklara ve belediyelere yazılar yazdık, şahsi girişimlerde bulunduk ne yazık ki hiçbir sonuç alamadık.
Oysa gelişmiş ülkelerde ve AB'de bu böyle değil, belirli bir sınavdan belirli bir yaptırımdan geçmek zorundasınız. Başarı sağladığınız taktirde size iş yeri açma belgesi veriyorlar. Bir örnek verecek olursak İtalya'da asansör bakım servisi kuracak bir firma, önce sınava giriyor sınavda başarılı olursa işyeri açabilir belgesi veriliyor. Daha sonra da İtalyan yasalarına göre alet, servis aracı, 24 saat kesintisiz hizmet verecek telefon vb. şeyleri şart koşuyorlar. Almanya'da yine buna benzer uygulamalar var, bunlara ilaveten ilgili servisten parasal anlamda belirli bir teminat alıyorlar. Amaç tüketiciye verdiği zararlar neticesinde mahkeme firmayı suçlu bulursa tazminatının oradan hemen ödenmesi.

Şu anda yürürlükte olan kanun yada yasalar sektöre cevap verebiliyor mu?
Şu anda 1995 yönetmeliği uygulanıyor, 14 Ağustos 2004 tarihinde yürürlüğe girecek olan 95/16/AT diye bir yönetmelik var. Bakım servislerinin tarifi, bence biraz önce örneğini verdiğim ülkelerin şartlarına uygun bir hale getirilmesi sektör açısından çok önemli olacaktır.
Yeni yasada asansör firması; Yönetmeliğin 4. Maddesi (f) bendinde kısaca asansörleri tasarlayan, projelendiren ve imal ettiği ürünün veya yaptığı montajın üzerine CE işaretini iliştiren ve AT uygunluk beyanını düzenleyen gerçek veya tüzel kişi diye tanımlamış. Ülkemizde de CE Sertifikası'nı veren onaylanmış bir kuruluş henüz yok. Ancak Hollanda'dan, İtalya'dan ve diğer AB üyeleri ülkelerden getirtip yapmanız gerekiyor. Ülkede 2000'e yakın asansör firması olduğu söyleniyor ama yüklenici firmaların arasında hemen hemen 1 yada 2 tane CE Sertifikası alan kuruluş var, onlarda uluslararası firmalar.
Yeni yönetmeliğe göre yetkili servis konusu tamamen ülkede servis vererek kazancını ve geçimini sağlayan firmaları sistem dışına itmiştir şöyle ki! Madde 4 (v) bendi "Bu yönetmelik kapsamında yer alan asansörlerin bakımı ve onarımı için asansör firması tarafından yetkilendiren özel ve tüzel kişi diye anılıyor." Bu maddeye göre servis hizmeti veren firmalar yukarıda asansör firması şeklinde tarifi yapılan firmaların iznine tabi olması lazım. 2004 yılına kadar yukarıda tarifi yapılan asansör firmaları sayısı çok iyi bir niyetle 50 veya 100 olursa, o firmaların tekelinde bir servis ağı kurulmuş olacak. Buda toplumsal barışa ve uzlaşı ya zarar verecek bir çok firma kapanma tehlikesi yada bir müddet kaçak çalışarak sektöre büyük zarar verecektir.
TASİAD olarak bu ve bunun gibi bazı maddenin değiştirilmesi için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı genel müdürlüğüne görüş bildirdik bu konuda çalışmalarımız devam edecek. Bence O maddenin değiştirilerek İtalya'daki gibi sınav usulüyle yapılmasında fayda görüyorum. Standartları yine Sanayi Bakanlığı koysun, şartlar neyi gerektiriyorsa onlar getirilsin ülkenin altyapısı da buna hazır.
Daha önce söylediğim gibi 1997 yılında Dünya Bankası'nın desteklediği bir meslek standardı komisyonu kuruldu. Buna işçi ve işveren sendikaları ve çeşitli devlet kurumları da destek verdi. 300'e yakın meslek ile ilgili standartlar hazırlandı. Ben firmam adına bu komisyonda görev aldım. Benimle birlikte 20'ye yakın meslektaşım ve üniversite hocalarının da katılımıyla bu standardı hazırladık. Teknik üniversiteden meslek liselerinden hocalar, sınav soruları hazırladı. Soruların 100 tanesi yazılı yaklaşık 20 tanesi ise uygulamalı sorulardı. Yani alt yapı buna hazır.

Konfederasyon çalışmasından bahsettiniz. O konuya biraz değinelim isterseniz?
Sektörün çok dağınık olduğunu söylemiştim. Bundan önceki Sanayi Bakanlığı ile yaptığımız toplantılarda sektörün dağınık oluşu, dernekler arası koordinasyonun eksik oluşu sebebiyle Sonunlarımızı çözemedik. Her dernekten farklı bir ses çıkmaya başladı, bakanlıkta "gidin birleşin aranızda bir sözcü seçin farklı kişilerle muhatap olmak yerine bir tek kişi ile muhatap olalım" dedi. Bunun üzerine birleşme fikri çıktı, fakat bir dernek altında birleşmenin görüş ayrılıkları vb. sebeplerden mümkün olmadığını dolayısıyla konfederasyon çatısı altında birleşmenin mümkün olabileceğini düşündük. TASİAD olarak İSTANBUL 2003 Asansör Fuarında dernekler arası bir toplantı organize ettik. Bütün derneklerin katılımıyla bir konfederasyon oluşturulabileceği ve bu çalışmanın da hemen başlatılması gerektiği kararını aldık. Bu çalışmanın bizi dernekler statüsünden bir adım daha öne çıkaracağını, ilgili bakanlıklar tarafından da daha fazla dikkate alınacağını ve sesimizi gerek yurt dışında ve gereksi yurt içinde daha fazla duyurabileceğimizi düşündük. Yine bu konu ile ilgili yasa ve yaptırımlarda da sadece konfederasyon ile muhatap olacakları için sektör açısından daha faydalı olacağına inanıyorum.

Asansör imalatı veya montajında gerçekleşen denetlemeler size göre yeterince yapılıyor mu?
Denetleme; kitap üzerinde yapılıyor, fakat aslını sorarsanız %70'e yakınının denetlenmediğini söyleyebilirim. Gayri resmi yollardan denetlenmiş gibi gösterebiliyorlar. Bu olumsuzluğa rağmen bazı firmalar, ağırlıklarını koyarak kendi asansörlerinin zorla denetlenmesini istiyor ve bunun için baskı bile kuruyor. Denetimlerle ilgili kısa bir örnek vermek gerekirse standartlara göre asansörlerde iç kapı olmak zorunda. Uygulamaya bakıldığında bir çok firma asansör kapısı koymuyor daha doğrusu müteahhit maliyet artacağından yüklenici firmayı zorlayarak kapı koydurmuyor. Bir firma hayır mutlaka kapı konacak dese başka bir firma genelde bu firmalar dernek üyesi bile değil "ben kapısız montaj yaparım eskiden kapımı vardı?" diye işi alıyor, bütün bunlara rağmen belediyelerden de ruhsat alabiliyorlar.
Biz bununla ilgili firma olarak bir olay yaşadık. 30 asansör montajı için teklif vermiştik, aynı teklifi başka bir firma da vermiş. Muhatap olduğumuz kişi bize 30 milyar fazla fiyat çıkardığımızı söyledi. Yaptığımız araştırmada teklif veren diğer firmanın asansör kabinine iç kapı yapmayacağını öğrendik. Her bir iç kapı, 750 milyon ile 1 milyar arasında ek bir maliyet getiriyor. Bize gelip bu işi yapın dediler fakat kabul etmedik. Bu ve buna benzer konular haksız rekabete de sebep oluyor. Denetim eksikliği kalitenin de düşmesine sebep oluyor. 10922-N-81 Standartları var, bu standartlara uyulmayıp serbest çalışmalar yapıldığında rakamlar çok farklı oluyor, müşteri de asansörden anlamadığı için rakama bakıyor. Bu standarda her asansör firmasının kesinlikle uyması gerekiyor.
Derneklerin burada bir yaptırımı yok, biz belediyeleri de ziyaret ederek onlara bu konuda yardımcı olabileceğimizi denetleme ile ilgili teknik eleman verebileceğimizi de söyledik. Kendilerinden ruhsat aşamalarında firmaların dernek üyesi olup olmadığına da bakın bu anlamda bir katkınız olsun dedik fakat hiçbir yanıt alamadık. Son zamanlarda Elektrik Mühendisleri Odası ve Makine Mühendisleri Odası yoğun bir çalışma içerisine girdi. Oda oldukları için başarılı olabildiler. Sadece Bakırköy Belediyesi; EMO ve MMO ile anlaşmak suretiyle yaklaşık 1000'e yakın asansörü denetledi. %60'ı hatalı çıktı fakat belediye duyarlılık göstererek vatandaşlarında gayretiyle bu çalışmaya devam etti. İkinci denetimde ise bu sayı %20-25'lere düştü. Bu çok olumlu bir gelişme ve biz bütün belediyelerden aynı duyarlılığı göstermesini bekliyoruz.

Asansörlerin uygulaması yapılırken ilgili kurum yada kuruluşlar size ne zaman başvuruyor? Yani projelendirme aşamasında size geliyorlar mı?
Bazı ciddi firmalar buna uyuyor fakat kooperatif yada benzeri kurumların bunlara uyduğunu söylemek mümkün değil. Önce binayı yapıp bitiriyorlar daha sonra asansör firmasına gelip istedikleri asansörü söylüyorlar. Bunu yapmak her zaman mümkün olmuyor. Bıraktıkları asansör güvenlik boşluğuna istedikleri asansörü, standartları da göz önüne alırsak uygulamak mümkün olmayabiliyor. Yapamayız dediğiniz taktirde başka firmaya gidiyorlar oradan olumlu cevap alarak bu işi yapıyorlar.
Kaza olmasa bile randımanlı çalışması mümkün değil. Tavana vurma, yere çakılma, kırılma ve dökülme gibi sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Bu kültürün değişmesi gerekiyor. Yeni yönetmelikte trafik hesabının yapılması ile ilgili bir şart getirilmiş. İnşaat ruhsatı alırken proje çizilmeli ve trafik hesabı asansör firmasına yaptırılmalı. Maalesef asansör bina yapıldıktan sonra konulduğu için çok ciddi aksaklıklar oluyor. Yani binanın ne için yapıldığı, insan trafiği akışı vb. sebepler kesinlikle göz önüne alınmalı. Çok değerli ve iyi niyetli mimarlarımız ve inşaat mühendislerimizi tenzih ederek söylemek istiyorum Bir çok inşaat mühendisi ve mimarın bunun bilincinde olduğunu zannetmiyorum,yada bazı ekonomik nedenler sebebiyle bu konu göz ardı ediliyor halbuki sonradan yapılan asansör tesisi kapasite veya teknik şartlara uygun olmadığından ileride daha büyük masraflar açmakta veya kazalara sebep olmaktadır.

Teknolojinin gelişmesine paralel binalarda ayrı ayrı sistemlerin birbirleri ile entegrasyonu söz konusu, aynı durum asansörler içinde geçerli. Bu konudaki görüşlerinizi alabilir miyiz?
Büyük binalarda asansör konusu ile ilgili en son teknolojiler uygulanıyor. Uygulayan firmalarda ağırlıklı olarak uluslar arası ve ciddi firmalar. Yerli firmalar da bu uygulamaları yapabilir. Ama biraz önce konuştuğumuz denetimsizlik, yapılan tesisler, üretilen ürünler vb. şeylerden kaynaklı yerli firmalara bir güvensizlik söz konusu.
Birde bu teknolojiyi her alanda kullanamıyorsunuz çünkü pahalı sistemler, keza bakımı da öyle. Yapılan yatırımın sağlıklı bir şekilde yürümesi için kalifiye eleman, sağlıklı kadro vs. maddiyatı beraberinde getirecektir. Türkiye'nin genel yapısına bakarsak bu teknolojiyi uygulayacak inşaatları görmek henüz zor. Bizim bu teknolojileri üretmek ve kullanmakla ilgili hiç bir sorunumuz yok, bu tamamen arz talep meselesi yine kullanıcıların veya asansör yaptıranların bu konuda bilinçlenmesi gerekiyor. Derneğimiz ve diğer derneklerin çalışmaları yeterli olamıyor burada basına büyük görevler düşüyor. Bunlardan önce denetim mekanizmasının işlemesi lazım.

TASİAD olarak BEST'03 Fuarı'na destek veriyorsunuz. Bu fuarlara ilişkin görüşlerinizi alabilir miyiz?
TASİAD olarak BEST fuarını destekliyoruz. Geçen sene BEST'02 Fuarı'na da destek vermiştik fakat gerekli organizasyonu yapamadık. Bu sene daha aktif bir şekilde destekleyeceğiz. Bazı firmalarımızda fuara kesin katılıyor bildiğim kadarıyla sözleşmelerini yapan firmalarımız var.
BEST - Akıllı Binalar ve Evler Fuarı yüklenici firmalar açısından ürettikleri ürünlerin,
yaptıkların referansların ve sergileyecekleri modellerin en iyi tanıtılacağı bir alan.
Kataloglarla üretilen ürünler yeterince tanıtılması mümkün olmuyor bu sebeple uygulamasını ve çalıştırılmasını görsel olarak anlatabileceğimiz en iyi alanlar fuarlar. Neden yüklenici firmaların böyle organizasyonlarda özellikle yer alması gerekiyor derseniz; birincisi; birebir iletişim, ikincisi; belki yapılan yatırım reklam veya kataloglardan daha pahalı olabilir ama benim görüşüm fuarların getirirsinin daha fazla olacağı. Bu sebeplerden dolayı sektörel fuarların çok faydalı olacağı kanaatindeyim özellikle BEST - Akıllı Binalar ve Evler Fuarı bilhassa yüklenici firmalar için çok daha yararlı. Keza imalatçı firmalar için de bu söylediklerim geçerli.

TASİAD olarak BEST'03 Fuarında etkinlik yapmayı düşünüyor musunuz?
Akıllı Binalar Haftası Danışma Kurulu Toplantısı'na bizde katıldık. Etkinlik yapmayı düşünüyoruz, ki bunu ikinci toplantıda dile getirmeyi düşünüyorum. CE Sertifikası ile ilgili yaklaşık 3-4 saat sürecek bir seminer planlıyoruz. Akıllı Binalar ve Evler Fuarı koordinatörü ile önümüzdeki günlerde konuşup bu durumu netleştirmeyi planlıyoruz. Hem dernek hem de sektör açısından önemli olacağı kanaatindeyim. Ki CE Sertifikası ile ilgili bu seminer, 2004'ten önceki en son seminer olabilir. Bunun içinde derginizden de isteklerimiz olacak. Sizden bu konuda destek bekliyoruz.

Verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ediyoruz. Bizim soracaklarımız bu kadar sizin eklemek istediğiniz bir şeyler var mı?
Kalkınmış ülkelerde deki sivil toplum örgütleri çok önemli rol oynamaktadır, bu ülkelerdeki sivil toplum kuruluşları devletin sorumluluklarını paylaşırlar ve çağdaş iradenin temsilcisi olma yönünde katkıları önem kazanmaktadır. İşte sırf bunun için sektörümüze hizmet veren, asansör üreten ve taahhüt eden tüm meslektaşlarımızdan derneklerine sahip çıkmasını istiyorum. Birlik ve beraberlik, kaliteyi yükseltmek ve ülke ekonomisine katkı sağlamak için derneğimizin yaptığı çalışmalara destek vermelerini istiyorum. Yaptığımız seminerlere ve toplantılara katılmalarını, bizlerle fikirlerini paylaşmalarını ve yaptığımız yanlışlar ile ilgili bizi uyarmalarını bekliyoruz. ki bundan son derece memnun olacağımızın altını çizmek istiyorum.
Ayrıca benimle bu söyleşiyi yaparak sektör adına düşüncelerimi ve isteklerimi anlatma fırsatı verdiğiniz için size çok teşekkür eder çalışmalarınızda başarılar dilerim.
 
[ Geri ]